کاربران چت‌جی‌پیتی و گوگل در ۲۰۲۶؛ هم‌پوشانی ۹۵ درصدی و کاهش جست‌وجوی سنتی

داده‌های سیمی‌لالوب (Similarweb) نشان می‌دهد از سپتامبر ۲۰۲۵ تا مه ۲۰۲۶ حدود ۹۵ درصد کاربران چت‌جی‌پیتی (ChatGPT) همچنان در جمع کاربران گوگل (Google) دیده می‌شوند. این نسبت در حالی ثابت مانده که بازدید سالانه از پلتفرم‌های هوش مصنوعی ۷۰ درصد رشد کرده است. سیمی‌لالوب این وضعیت را نشانه «افزوده شدن هوش مصنوعی به جست‌وجو» می‌داند، نه جایگزینی آن.

در نقطه مقابل، مطالعه دانشگاه بوکونی (Bocconi University) نشان می‌دهد خانوارهای دارای دسترسی به قابلیت جست‌وجوی چت‌جی‌پیتی، به‌طور میانگین ۳.۱۴ جست‌وجوی سنتی کمتر در هفته انجام می‌دهند که حدود ۹.۴ درصد افت نسبت به دوره پیشین است؛ این کاهش پس از ۲۰ هفته به ۱۷ درصد می‌رسد. این دو نتیجه ناسازگار نیستند، زیرا معیار اول افراد را می‌سنجد و معیار دوم تعداد جست‌وجوهای هر خانوار را.

هم‌پوشانی ۹۵ درصدی، معیار دقیقی از شدت استفاده نیست. کسی که ماهی یک بار گوگل را برای نقشه، ورود به حساب یا ساعات کاری فروشگاه باز کند، همچنان کاربر گوگل محسوب می‌شود. سیمی‌لالوب نیز تأکید کرده که این آمار ترکیب دو مخاطب را نشان می‌دهد، نه تعامل آن‌ها در یک جلسه تحقیق، و استفاده از API، اپلیکیشن دسکتاپ و قابلیت‌های هوش مصنوعی داخل اپ‌ها را پوشش نمی‌دهد.

افت جست‌وجوی سنتی بدون کاهش کاربران گوگل

مطالعه بوکونی روی داده‌های دسکتاپ آمریکا از اکتبر ۲۰۲۴ تا ژوئیه ۲۰۲۵ انجام شده و دوره دسترسی تدریجی به جست‌وجوی چت‌جی‌پیتی را در بر می‌گیرد. بیشترین افت ارجاع در حوزه‌های اطلاعاتی رخ داده است: ارجاع به سایت‌های دانشگاهی ۳۲.۸ درصد، سایت‌های مرجع ۲۶.۵ درصد، سایت‌های توسعه‌دهندگان ۱۵.۱ درصد و سایت‌های خبری ۱۳.۴ درصد کاهش یافته است. در همین پنل، سهم گوگل در خانوارها حدود ۴۹ درصد ثابت ماند و سهم چت‌جی‌پیتی از ۴.۶ درصد به ۷.۹ درصد رسید؛ یعنی تعداد کاربران گوگل ثابت بود اما تعداد جست‌وجوها کم شد. این یافته‌ها توصیفی هستند و رابطه علّی را اثبات نمی‌کنند.

پژوهش‌های دیگر هم از استفاده تلفیقی از جست‌وجو و هوش مصنوعی خبر می‌دهند. مقاله کاری سامیرا قلمی (Samira Gholami) و همکارانش روی ۴۳۹۴ کاربر دسکتاپ نشان داد پس از شروع استفاده از یک مدل زبانی بزرگ، تعداد بازدیدهای هفتگی از وب‌سایت‌ها بیشتر شد و فعالیت جست‌وجوی سنتی ابتدا افزایش و بعد کاهش یافت. مطالعه‌ای میدانی روی ۳۰۸ کاربر کروم آمریکا نیز نشان داد جلساتی که هم موتور جست‌وجو و هم مدل زبانی در آن‌ها استفاده می‌شد، طولانی‌تر بود و به وب‌سایت‌های بیشتری سر می‌زد.

رشد AI Overviews و AI Mode در آمار رسمی گوگل

گوگل در رویداد I/O اعلام کرد AI Overviews بیش از ۲.۵ میلیارد کاربر فعال ماهانه دارد و AI Mode در نخستین سال از مرز یک میلیارد کاربر گذشت. لیز رید (Liz Reid) نیز از ثبت رکورد حجم جست‌وجو در فصل گذشته خبر داد. ساندار پیچای (Sundar Pichai) این دیدگاه را چنین خلاصه کرد:

وقتی کاربران از قابلیت‌های مبتنی بر هوش مصنوعی ما در جست‌وجو استفاده می‌کنند، بیشتر از جست‌وجو استفاده می‌کنند.

— ساندار پیچای (Sundar Pichai)

این ادعاها داده مستقلی در سطح کاربر برای تأیید ندارند، اما روشن می‌کنند که سهم رو به رشدی از استفاده از گوگل از دل قابلیت‌های هوش مصنوعی می‌گذرد؛ کاربری که در AI Mode جست‌وجو می‌کند ممکن است اصلاً صفحه نتایج سنتی را نبیند.

AI Mode چگونه کلیک به وب‌سایت‌ها را کاهش می‌دهد؟

آزمایش میدانی منتشرشده روی arXiv رفتار ۱۱۰۰ کاربر کروم آمریکا را بررسی کرد که به‌طور تصادفی در یکی از سه گروه گوگل استاندارد، گوگل بدون AI Overviews یا گوگل با AI Mode قرار گرفتند. در گروه AI Mode، کلیک روی وب‌سایت‌های بیرونی ۱۸.۸ واحد درصد افت کرد و جلسات جست‌وجو از میانگین روزانه چهار بار، حدود ۰.۹۲ بار کمتر شد. سهم کلیک روی سایت‌های خبری ۱۲.۵ واحد درصد، روی Reddit ۲۱.۲ واحد درصد و روی ویکی‌پدیا ۹.۹ واحد درصد کاهش یافت. هم‌زمان استفاده از موتورهای جایگزین مانند Bing و DuckDuckGo ۱۱.۲ واحد درصد افزایش یافت، در حالی که رضایت، اعتماد و کارایی کاربران پایین‌تر ارزیابی شد. در گروهی که AI Overviews پنهان شده بود نیز کلیک به سایت‌های بیرونی در میان کاربرانی که این تغییر برایشان فعال بود، ۸.۸ واحد درصد افزایش یافت؛ هرچند تغییری در رابط گوگل در میانه مطالعه آن را برای حدود نیمی از کاربران مختل کرد.

نتیجه برای ناشران و آژانس‌های سئو اهمیت عملی دارد. در مطالعه بوکونی، ارجاع گوگل به سایت‌های خبری پس از دسترسی به جست‌وجوی چت‌جی‌پیتی ۱۳.۴ درصد کم شد و در آزمایش AI Mode سهم کلیک کاربران روی لینک‌های خبری ۱۲.۵ واحد درصد افت کرد؛ در حالی که در همین داده‌ها سهم فروشگاه‌های اینترنتی و سایت‌های سرگرمی تقریباً تغییر نکرد. در نتیجه، یک سایت می‌تواند بازدید ثابتی از گوگل داشته باشد، اما ترافیک ارجاعی آن کاهش یابد.

چالش انتساب ترافیک و محدودیت داده‌های موجود

چالش بعدی، ردیابی منشأ بازدید است. کاربری که از چت‌جی‌پیتی نام برندی را می‌پرسد و بعد همان برند را در گوگل جست‌وجو می‌کند، در سرچ کنسول (Search Console) به‌عنوان بازدید ارگانیک ثبت می‌شود؛ در حالی که ریشه این بازدید به جلسه هوش مصنوعی برمی‌گردد. سیمی‌لالوب افزایش جست‌وجوی برند را یکی از معیارهایی می‌داند که در صورت انتقال تقاضا از هوش مصنوعی به گوگل تغییر می‌کند، اما ابزارهای معمول آن را به جلسه هوش مصنوعی نسبت نمی‌دهند.

هیچ‌کدام از داده‌های این گزارش‌ها، رفتار یک کاربر را در طولانی‌مدت و در سطح یک تکلیف مشخص در پلتفرم‌های گوگل، ChatGPT، AI Mode و Gemini دنبال نکرده است. مطالعه بوکونی داده‌هایی تا ژوئیه ۲۰۲۵ دارد، آزمایش AI Mode فقط هفت روز طول کشید و گوگل نیز داده سطح کاربری برای راستی‌آزمایی ادعاهایش منتشر نکرده است. علاوه بر این، نمونه آزمایش عمدتاً شامل کاربران جوان‌تر و تحصیل‌کرده‌تر از میانگین جمعیت آمریکا بود. پیام کلی اما همین است: گوگل ممکن است مخاطب خود را حفظ کند، اما بخشی از جست‌وجوها و بخشی از کلیک‌ها را از دست بدهد.