گزارش جدید ایمپرشن جستجوی هوش مصنوعی در سرچ کنسول گوگل و نحوه تحلیل آن

گوگل سرانجام داده‌های مربوط به نمایش وب‌سایت‌ها در نتایج جستجوی مبتنی بر هوش مصنوعی مولد را از سایر داده‌ها در سرچ کنسول (Search Console) جدا کرد. این شرکت در تاریخ ۳ ژوئن ۲۰۲۶، گزارش‌های عملکرد اختصاصی هوش مصنوعی مولد را برای بخش‌های جستجو (Search) و دیسکاور (Discover) معرفی کرد.

این گزارش جدید، شکاف مهمی را در زمینه گزارش‌دهی پر می‌کند. تا پیش از این، صاحبان وب‌سایت‌ها نمی‌توانستند به طور دقیق مشخص کنند که کدام صفحاتشان در تجربه‌های جستجوی مولد گوگل نمایش داده می‌شوند. گزارش جدید این تفکیک را فراهم می‌کند، اما هنوز تصویر کاملی از عملکرد جستجوی هوش مصنوعی ارائه نمی‌دهد.

در حال حاضر، این گزارش عمدتاً بر «ایمپرشن» (Impression) متمرکز است. این داده به ما می‌گوید که لینک‌های محتوای ما در جایی از ویژگی‌های مولد گوگل نمایش داده شده‌اند. این اطلاعات مفید است، اما به این معنا نیست که بدانیم گوگل با محتوای ما چه کرده، آیا کاربری متوجه منبع شده، یا اینکه این نمایش تأثیری فراتر از حرکت یک نمودار داشته است یا خیر. در واقع، گوگل یک ابزار تشخیصی جدید به ما داده، نه یک جدول امتیاز جدید.

گزارش جستجوی هوش مصنوعی در حال حاضر شامل ایمپرشن‌های حاصل از «AI Overviews» و «AI Mode» است. صاحبان وب‌سایت‌ها می‌توانند این داده‌ها را بر اساس صفحه (Page)، کشور (Country)، دستگاه (Device) و تاریخ (Date) فیلتر کنند. با این حال، این گزارش در حال حاضر فاقد معیارهای کلیدی مانند کوئری‌ها (Queries)، کلیک‌ها (Clicks)، نرخ کلیک (CTR) و میانگین جایگاه (Average position) است. گوگل اعلام کرده که در حال همکاری با مدیران سایت‌ها برای افزودن معیارهای مفید دیگر در آینده است.

همچنین، گوگل در حال آزمایش یک کنترل جداگانه در سرچ کنسول است که به صاحبان سایت اجازه می‌دهد محتوای خود را از نمایش در ویژگی‌های هوش مصنوعی مولد خارج کنند (Opt-out). این کار مانع از نمایش لینک‌ها و محتوای سایت در این ویژگی‌ها می‌شود، بدون آنکه سایت از نتایج جستجوی سنتی حذف شود. قبل از استفاده از این گزینه، باید بدانید که انصراف به معنای از دست دادن تمام ایمپرشن‌ها و ترافیک احتمالی از این کانال است. این گزارش می‌تواند به شما کمک کند تا قبل از تصمیم‌گیری، یک معیار پایه از وضعیت فعلی خود داشته باشید.

یکی از نکات مهم، نحوه شمارش ایمپرشن‌هاست. گوگل ایمپرشن را زمانی محاسبه می‌کند که لینکی به وب‌سایت در یک ویژگی هوش مصنوعی به کاربر نمایش داده شود. اما روش شمارش بسته به سطح تجمیع داده‌ها متفاوت است. در نمودار کلی، اگر دو URL از یک وب‌سایت در یک پاسخ هوش مصنوعی نمایش داده شوند، به عنوان یک ایمپرشن برای کل سایت (Property) شمرده می‌شوند. اما در جدول صفحات، هر یک از این URLها ممکن است یک ایمپرشن جداگانه دریافت کنند. بنابراین، جمع ایمپرشن‌های سطح صفحه ممکن است با عدد کل نمودار برابر نباشد.

نکته بسیار مهم: ایمپرشن‌های هوش مصنوعی با ایمپرشن‌های جستجوی سنتی یکسان نیستند. در جستجوی سنتی، ایمپرشن معمولاً به معنای نمایش یک لینک مجزا برای بررسی کاربر است. اما در پاسخ‌های هوش مصنوعی، محصول اصلی، پاسخ ترکیب‌شده است و لینک منبع ممکن است برجسته، یکی از چندین منبع، یا پنهان باشد. هرگز این دو نوع ایمپرشن را در یک گزارش ترکیب نکنید و آن را «مجموع دیده‌شدن در جستجو» ننامید. این دو، واحدهای قابل تعویضی نیستند.

ارزش واقعی این گزارش، توانایی مقایسه صفحاتی است که گوگل در جستجوی مولد استفاده می‌کند با عملکرد همان صفحات در بخش‌های دیگر است. این مقایسه به خصوص برای بازار ایران و محتوای فارسی زبان اهمیت دارد، زیرا به ما نشان می‌دهد کدام ساختارهای محتوایی برای الگوریتم‌های هوش مصنوعی گوگل قابل فهم‌تر هستند.

چند الگوی قابل بررسی وجود دارد:

۱. دیده‌شدن ارگانیک بالا، دیده‌شدن هوش مصنوعی پایین: ممکن است صفحه‌ای رتبه خوبی در نتایج جستجوی فارسی داشته باشد اما به ندرت در گزارش هوش مصنوعی ظاهر شود. این لزوماً یک مشکل نیست، اما ارزش بررسی دارد. آیا صفحه به طور مستقیم به سؤالات پاسخ می‌دهد؟ آیا اطلاعات مهم به وضوح بیان شده‌اند و در تگ‌های HTML قابل دسترسی هستند؟ اینکه صفحه‌ای رتبه خوبی دارد، تضمین نمی‌کند که گوگل بتواند پاسخی تمیز و کاربردی از آن استخراج کند. اینجاست که سئو تکنیکال و تولید محتوای ساختاریافته برای زبان فارسی اهمیت پیدا می‌کند.

۲. دیده‌شدن ارگانیک متوسط، دیده‌شدن هوش مصنوعی بالا: این الگو حتی می‌تواند آموزنده‌تر باشد. صفحه‌ای با رتبه متوسط ممکن است به دلیل داشتن یک تعریف مفید، آمار، مقایسه یا توضیح روشن، ایمپرشن زیادی در بخش هوش مصنوعی کسب کند. این صفحات را در اولویت تحلیل قرار دهید. به دنبال ویژگی‌های مشترک مانند پاسخ‌های مستقیم در ابتدای بخش‌ها، ساختار هدینگ قوی، تحقیقات دست اول و زبان منطبق با سؤالات کاربران باشید.

۳. تمرکز دیده‌شدن در چند صفحه: اگر بیشتر ایمپرشن‌های هوش مصنوعی شما از تعداد کمی URL حاصل می‌شود، این صفحات را بر اساس موضوع، نوع محتوا، قالب و هدف گروه‌بندی کنید. شاید یک قالب خاص، محتوا را به شکل تمیزتری در HTML نمایش می‌دهد در حالی که قالب دیگر آن را پشت اسکریپت‌ها یا تب‌ها پنهان می‌کند.

برای کار با این داده‌ها، کافی است URLهای قابل مشاهده در بخش هوش مصنوعی را خروجی بگیرید، داده‌های جستجوی سنتی (کلیک، ایمپرشن، جایگاه) را برای همان URLها اضافه کنید، صفحات را دسته‌بندی کرده و موارد پرت (Outliers) را بررسی کنید. در نهایت، ترافیک و نرخ تبدیل ورودی از این کانال را به طور جداگانه در ابزارهای تحلیلی مانند گوگل آنالیتیکس (Google Analytics) ارزیابی کنید.

در ارائه گزارش به مدیران، از ترکیب ایمپرشن‌های سنتی و هوش مصنوعی یا محاسبه CTR ترکیبی خودداری کنید. به جای آن، روند ایمپرشن‌های هوش مصنوعی در طول زمان، تعداد صفحات درگیر، و ارتباط بین عملکرد این صفحات در بخش هوش مصنوعی و نتایج ارگانیک را گزارش دهید. این گزارش یک ابزار تشخیصی جدید است، نه یک معیار موفقیت نهایی.