شکاف بین تأثیر هوش مصنوعی و سنجش آن: استراتژی سئو برای سال ۲۰۲۶

در نیمه اول سال ۲۰۲۶، رفتار جستجو به کلی دگرگون شد، ارزش‌گذاری شرکت‌های نرم‌افزاری سقوط کرد و بسیاری از شرکت‌ها تعدیل نیروی خود را به گردن هوش مصنوعی انداختند، پیش از آنکه کسی بتواند این ادعا را ثابت کند. این تصویری است که گزارش اخیر کوین ایندیگ (Kevin Indig) با عنوان «گزارش نیمه اول ۲۰۲۶ هوش مصنوعی» ترسیم می‌کند.

نکته اصلی گزارش این است: تأثیر هوش مصنوعی سریع‌تر از توانایی هر کسی برای اندازه‌گیری آن در حال رشد است. این «شکاف سنجش» داستان اصلی نیمه اول سال ۲۰۲۶ است، مهم‌تر از هر محصول جدید یا گزارش درآمدی.

تحقیقات ایندیگ نشان می‌دهد که حدود سه چهارم مصرف‌کنندگان اولین نتیجه را در فهرست کوتاه پیشنهادی هوش مصنوعی انتخاب می‌کنند، مگر اینکه نام برندی که به آن اعتماد دارند در جای دیگری از لیست ظاهر شود که در این صورت، برند مورد اعتماد خود را انتخاب می‌کنند. این نشان می‌دهد که «اعتماد» به یک فاکتور رتبه‌بندی غیررسمی اما بسیار تأثیرگذار تبدیل شده است که کاربران آن را در نتایج خود احساس می‌کنند.

بسیاری از اتفاقات دیگر نیز ریشه در روایت‌ها داشتند تا واقعیت‌های عملیاتی. برای مثال، بسیاری از شرکت‌هایی که تعدیل نیرو را به هوش مصنوعی نسبت دادند، در واقع با مشکلات ناشی از استخدام بیش از حد در دوران کرونا و انضباط مالی دست‌وپنجه نرم می‌کردند و هوش مصنوعی تنها یک بهانه مناسب بود.

مشکل اصلی این است که ابزارهای سنجش ما برای جستجوی کلاسیک طراحی شده‌اند و برای دنیای غیرخطی و احتمالی جستجوی هوش مصنوعی کارایی ندارند. داده‌های ایندیگ نشان می‌دهد که ۹۱٪ از استنادها (citations) فقط در یکی از پلتفرم‌های ChatGPT، Perplexity یا AI Overviews گوگل ظاهر می‌شوند و همپوشانی بسیار کمی وجود دارد. حتی داده‌های سرچ کنسول گوگل نیز برای این چشم‌انداز جدید تا ۷۵٪ ناقص گزارش شده است.

این یعنی متخصصان سئو در بازار ایران که عمدتاً با گوگل کار می‌کنند، نمی‌توانند تنها به یک ابزار یا گزارش تکیه کنند. ردیابی پرامپت‌ها باید بیشتر شبیه نظرسنجی و تحقیقات گروهی باشد تا ردیابی رتبه به شیوه سنتی. «اشاره به برند» (Brand mentions) و تحلیل لحن آن، معیار بسیار بهتری برای سنجش نتایج واقعی کسب‌وکار است تا شمارش استنادها.

ایندیگ پیش‌بینی می‌کند که در نیمه دوم سال ۲۰۲۶، «هوشمندی» از «عاملیت» (agency) جدا خواهد شد. قابلیت‌های مدل‌های هوش مصنوعی ارزان‌تر و در دسترس‌تر می‌شوند، اما اجازه اقدام از طرف کاربر (مانند خرید کردن یا دسترسی به داده‌ها) توسط پلتفرم‌ها، دولت‌ها و خود کاربران به شدت محدود و کنترل خواهد شد.

این تمایز برای استراتژی سئو بسیار مهم است. در ادامه سه اقدام عملی برای متخصصان دیجیتال مارکتینگ در ایران ارائه می‌شود:

اول، این فرض را که یک ابزار ردیابی رتبه برای جستجوی هوش مصنوعی کافی است، کنار بگذارید. یک «پنل پرامپت» بسازید که شامل جستجوی هوش مصنوعی گوگل، ChatGPT، Gemini و حداقل یک مدل متن‌باز دیگر باشد. با نتایج آن مانند یک نمونه نظرسنجی رفتار کنید، نه یک صفحه نتایج جستجوی سنتی.

دوم، گزارش‌دهی خود را از شمارش استنادها به سمت «فرکانس اشاره به برند»، «تحلیل لحن» و «رتبه در میان پیشنهادات» در پنل خود تغییر دهید. داشبوردی که فقط استنادها را می‌شمارد، بخش بزرگی از رفتار واقعی خریدار را نادیده می‌گیرد.

سوم، از همین امروز لایه دسترسی «عامل‌های هوشمند» خود را بررسی کنید. آیا داده‌های محصول، قیمت‌گذاری و فرآیند خرید شما به گونه‌ای ساختاریافته است که یک عامل هوش مصنوعی مجاز بتواند از طرف مشتری تراکنش را تکمیل کند؟ در آینده نزدیک، برندهای برنده آنهایی خواهند بود که عامل‌های هوشمند اجازه دارند از طرفشان اقدام کنند، نه فقط برندهایی که بیشتر به آنها اشاره می‌شود.